Forum Aalst Historiek

Het eerste document dat ik ter hand neem en uit het Frans vertaal, blijkt meteen verrassend te zijn. Hieruit blijkt namelijk dat Sanguinetto werd vervolgd voor zowel diefstal als moord. Toch toont dit stuk aan dat hij uiteindelijk enkel werd veroordeeld voor de diefstal van wijn. De vervolging voor moord werd daarentegen, op bevel van de minister van Justitie, stopgezet.

De Militaire Auditeur schreef aan de Auditeur-Generaal op 1 juni 1928:

Mijnheer de Auditeur-Generaal,

Naar aanleiding van uw nr. 1905/I van 22 mei 1928 in de zaak Sanguinetto Bruno heb ik de eer u mee te delen dat in mijn ambt vier dossiers ten laste van Sanguinetto hebben bestaan.
Twee zaken ten laste van voornoemde zijn beëindigd met een vonnis van 25 juli 1925. Het onderzoek in twee andere zaken, nrs. 69A en 77A van de kennisgevingen van 1925, kon niet worden afgerond, aangezien Mijnheer de Auditeur-Generaal deze dossiers heeft opgevraagd op instructie van Mijnheer de Minister van Justitie.
De volgende feiten werden Sanguinetto ten laste gelegd:
Not. 51A:
1. In de loop van de jaren 1917 tot 1918 woonde Sanguinetto, toen Oberleutnant en adjudant-commandant van de Etappe Aalst, in het huis van de heer De Coene te Aalst. In dit huis bevond zich een grote hoeveelheid eiken- en beukenhout enz. De genaamde Arthur Liebaert heeft gezien dat de ordonnansen van Sanguinetto dit hout gebruikten om kisten te vervaardigen. Deze kisten dienden voor het verzenden van levensmiddelen naar Duitsland voor rekening van Sanguinetto.
2. Bij de wijnvorderingen had de genaamde Ferdinand De Clercq 300 flessen wijn geleverd. Hij bezat nog een groot aantal niet-gevorderde flessen wijn. In de loop van 1917 en 1918 heeft Sanguinetto, naar aanleiding van een anonieme aangifte, een huiszoeking bevolen en zelf de wijn in beslag genomen, hetgeen werd vastgesteld door de heer De Vylder, commissaris van politie te Aalst. Een groot deel van deze wijn werd door Sanguinetto geconsumeerd in de woningen van Prosper Callebaut en Charles Meert.
Not. 88A:
In de loop van oktober 1918 liet Sanguinetto de verzegelde kelder van de heer Prosper Callebaut te Aalst openen en liet er verscheidene honderden flessen wijn wegnemen. Naar aanleiding van deze diefstal vonden talrijke drinkgelagen plaats, waaraan Sanguinetto, de Kriegsgerichtsrat Almenröder en de kokkin van de heer Callebaut deelnamen, bij de heer Meert.
Sanguinetto heeft bovendien een groot deel van de bij Callebaut gestolen wijn aan Duitse officieren geschonken.
De Krijgsraad heeft de zaken samengevoegd en Sanguinetto voor al deze feiten veroordeeld tot één enkele straf van tien jaar opsluiting.
De zaken ingeschreven onder de nummers 69A en 77A zijn niet door een vonnis beëindigd.
In deze twee zaken werd Sanguinetto beschuldigd van vrijwillige doodslag onder de volgende omstandigheden:
Not. 66A:
In 1918 was de genaamde Polydore Van den Steen als burgerarbeider door Sanguinetto, commandant van de Etappe te Aalst, opgeëist. Van den Steen had zich verborgen gehouden en was aan het opeisingsbevel ontsnapt.
In juni 1918 werd Van den Steen gearresteerd en naar het huis van bewaring gebracht. Op 7 juni 1918 maakte hij deel uit van een konvooi gevangenen dat naar Duitsland werd gezonden. Deze gevangenen begaven zich te voet naar het station van Aalst om vervoerd te worden. Sanguinetto had bevel gegeven iedereen te doden die zou proberen te vluchten. Bij een poging tot ontsnapping werd Van den Steen door een Duitse soldaat gedood, die stipt het door Sanguinetto gegeven bevel uitvoerde.
Not. 77A:
Onder dezelfde omstandigheden werd de genaamde Frans Cleemput te Aalst op 11 augustus 1918 gedood toen hij, als deel uitmakend van een konvooi opgeëiste arbeiders, had geprobeerd te vluchten.
Aangezien de Belgische regering heeft beslist de vervolging te staken tegen Duitse onderdanen die vervolgd werden krachtens de artikelen 228, 229 en 230 van het Verdrag van Versailles, heb ik de eer aan het oordeel van Mijnheer de Auditeur-Generaal over te laten de vraag of eventueel de uitlevering van deze personen zou kunnen worden gevraagd aan de regering van een geallieerde of geassocieerde mogendheid.

Een ongedateerd document in verband met Almenröder uit het Frans vertaald:

Almenröder was kriegsgerichtsrat in Aalst tijdens de Duitse bezetting in België. Sinds 1917 woonde hij in het huis van Prosper Callebaut. Almenröder was zeer nauw bevriend met Sanguinetto, commandant van de plaats Aalst, en deze band uitte zich in broederlijke drinkgelagen waarbij de goede, gestolen oude wijn in hoeveelheden werd geconsumeerd die de redelijke grenzen overschreden.
Op 2 oktober 1918 kreeg Callebaut bevel zijn woning uiterlijk tegen 4 oktober 1918 te ontruimen. Almenröder bleef er echter wonen tot 18 oktober 1918. Gedurende die periode liet hij, met medeplichtigheid van de huisbediende en de kokkin van Callebaut (die van een amnestiewet hebben geprofiteerd), de dichtgemetselde kelder van Callebaut openen, waarbij Sanguinetto hem ruimschoots hielp bij deze bezigheid.
Callebaut had reeds 300 flessen wijn geleverd op vorderingsbon, maar nooit was al zijn wijn opgeëist.
Op 18 oktober verliet Almenröder dus de woning van Callebaut om zijn intrek te nemen in het huis van Meert-Schurmans. Hij haastte zich om de wijn, beddengoed en andere kunstvoorwerpen mee te nemen.
Bij de heer Meert hebben Almenröder en Sanguinetto een grote hoeveelheid wijn van de heer Callebaut opgedronken. Sanguinetto heeft zelfs een groot deel van deze wijn verkocht aan Duitse officieren.
Op 26 oktober 1918 vertrok Almenröder naar Turnhout. Een voerman vervoerde alle gestolen goederen naar Turnhout, waar zij door Almenröder werden verkocht.

Nog wat over de diefstal van de wijn van Callebaut

Zitting van zaterdag 25 juli 1925
Almenröder: in 1917 en 1918 kriegsgerichtsrat te Aalst, thans zonder gekende woonplaats of verblijf in Duitschland of in België.
Beschuldigd: van te Aalst in den loop der jaren 1917 en 1918 als dader of mededader of als medeplichtige ten nadeele van Callebaut Prosper een groot aantal wijn in flesschen, meubelen, kunstvoorwerpen en lijnwaad bedrieglijk ontvreemd te hebben met de bezwarende omstandigheden 1) dat de diefstal bij middel van gewelddaden of bedreigingen bedreven geweest is 2) dat de diefstal door eenen openbaren ambtenaar bij middel van zijn ambt bedreven geweest is 3) dat de plichtige den titel of de onderscheidingsteekenen van eenen openbare ambtenaar genomen heeft of een valsch bevel van de openbare overheid voorgegeven heeft (art. 461-467-468-66 en 67 gew. SWB en 228-229-230 Verdrag van Versailles)

Sanguinetto: in 1917 en 1918 oberleutnant en hauptmann kommandant der Kommandatur te Aalst, thans zonder gekende woonplaats of verblijf in Duitschland of in België.
Beschuldigd: van te Aalst in den loop der jaren 1917 en 1918, als dader of mededader ten nadeele van Callebaut Prosper een groot aantal wijn in felsschen bedrieglijk ontvreemd te hebben, met de bezwarende omstandigheden 1)2)3) zie hierboven hetzelfde als voor Almenröder
Getuige: Callebaut Prosper

Eerste (en mogelijk ook enige) reactie van Sanguinetto, vertaald uit het Frans:

Bruno Sanguinetto
Berlin, Friedenau 15 april 1928

Ref. nr. 197 van de lijst van
de oorlogsbeschuldigden

Aan de Heer Minister van Buitenlandse Zaken,
Brussel,
Mijnheer de Minister,
De Krijgsraad van Oost-Vlaanderen heeft mij destijds bij verstek veroordeeld tot 20 jaar opsluiting wegens “deportaties, onderdrukking en diefstallen”.
De Franse regering, nadat zij mij eerder per vergissing zevenmaal een paspoortvisum voor reizen naar Parijs had verleend, weigert mij sinds het begin van dit jaar strikt de toestemming om Frankrijk binnen te komen, met als enige reden dat men vreest dat de Belgische regering mijn uitlevering zou kunnen eisen op het moment dat ik in Parijs door een Belg zou worden herkend die mijn zaak kent.
Ik kom u dan ook smeken, Mijnheer de Minister, mij van uwentwege opnieuw de mogelijkheid te verlenen naar Parijs te gaan. Tijdens mijn zeven reizen heb ik er belangrijke handelsbetrekkingen aangeknoopt tussen mijn firma en vier Franse huizen, en het is werkelijk in het belang van al deze partners dat ik ernaar terugkeer.
Mijnheer de Minister, ik ontken geenszins de grond van de Belgische beschuldigingen, op voorwaarde dat men onder “diefstallen” de inbeslagnames verstaat die ik in groten getale heb moeten uitvoeren in mijn functie van etappecommandant. Persoonlijk heb ik niets gestolen, zelfs geen speld. Als er Belgen zijn die het tegendeel beweren, dan is dat enkel omdat zij de verschillende methoden van onze officiële inbeslagnames niet goed hebben gekend of begrepen.
Ik verzoek u, Mijnheer de Minister, mij toe te laten u te zeggen dat alles wat mij wordt verweten enkel is gebeurd omdat ik mijn plicht als officier moest vervullen, dat wil zeggen omdat ik moest gehoorzamen. Ik verzeker u dat ik uit eigen beweging niets aan die harde noodzaak heb toegevoegd. Integendeel. Er waren veel van uw landgenoten die mij dankbaar waren.
Ik zou graag naar België kunnen gaan om voor uw rechtbank mijn persoonlijke onschuld te bewijzen; u kent de redenen die mij dat beletten!
Mijnheer de Minister, indien u niet kunt beslissen dat mijn zaak na deze tien jaar verjaard is, zou u dan ten minste geen clementie kunnen betrachten door de Franse regering te laten weten dat de Belgische regering afziet van het recht mijn uitlevering te eisen?
Afgezien van mijn handelsbelangen houd ik sinds mijn jeugd van Parijs en van Frankrijk, en mijn beste vriend is Fransman. Ik zou dan ook zeer gelukkig zijn indien u de goedheid zou hebben mij toe te laten naar Frankrijk terug te keren.
In die hoop verzoek ik u, Mijnheer de Minister, de verzekering van mijn zeer toegewijde hoogachting te willen aanvaarden.

(get.) Bruno Sanguinetto

Samengevat kunnen we stellen dat Sanguinetto handelsbetrekkingen onderhield met zaken in Parijs. Het is goed mogelijk dat het om wijnhandel ging, aangezien hij tijdens zijn verblijf in Aalst in die sector heel wat expertise had opgebouwd.
Hij vermeldt in zijn brief dat hij veroordeeld werd tot 20 jaar opsluiting wegens “deportaties, onderdrukking en diefstallen”. Voor zover ik tot nu toe in zijn dossier heb kunnen nagaan, klopt dit echter niet volledig: daaruit blijkt dat hij tot 10 jaar werd veroordeeld, en enkel voor diefstal.
Hopelijk bevat het dossier ook een antwoord van de minister. We lezen verder.

Uit het dossier 77A betreffende de moord op Frans Cleemput in Aalst op 11 augustus 1918.

Brief van Romain Cleemput, vader van het slachtoffer, gericht aan de Procureur des Konings:

Hooggeachte Heer Procureur des Koning,

Frans Cleemput, landbouwer geboren den 5 februari 1897 te Aalst Moorselbaan nr. 274 is op zijn bed gevangen genomen den 30 juli 1918 middernacht daar hij weigerde vrijwillig voor de duitschers te werken, den 11 augustus 1918 ’s middags om 11 uren 30 minuten bij het wegleiden naar een strafbataillon wilde hij ontvluchten te Aalst Dendermondschensteenweg een duitsche soldaat dit bemerkende heeft hem op een tiental meters afstand geschoten ongelukkelijk getroffen, den geweerkogel (dimdimkogel) is hem onder het linkerschouderblad ingetreden om tusschen de vier en vijfde ribbe weder uittetreden hebbende het hart gansch doen ontploffen de dood was oogenblikkelijk.

De vader
Romain Cleemput
Landbouwer te Aalst
Moorselbaan nr. 274
Oost-Vlaanderen
België

Op 10 maart 1919 verklaarde dokter Schelfhout (vertaal uit het Frans):

“Ik, ondergetekende chirurg in Aalst, verklaar dat de genaamde François Cleemput niet door een dum-dumkogel werd gedood, aangezien het hart kan worden beschouwd als een gesloten ruimte. De kogel is er dwars doorheen gegaan en kon bijgevolg niet worden teruggevonden.”

Verklaring van Romanus Cleemput afgelegd op 7 februari 1922 voor de onderzoeksrechter Pardoen te Dendermonde:

“Mijn zoon Frans is opgeeïscht geweest door de duitsers den 18 october 1916 en naar Le Cateau gevoerd geweest. Hij heeft daar niet willen teekenen om voor de duitschers te werken. Men heeft hem dan het eten ontnomen en hij heeft daar veel honger geleden.
Den 7 juny 1917 is hij vandaar gaan vluchten en terug naar huis gekomen.
Ik kan niet bewijzen door wie mijn zoon zou verraden geweest zijn maar den 30 july 1918 is hij des nachts uit zijn bed gehaald geweest door de duitsche gendarmen en opgesloten geweest te Aalst tot 11 augustus 1918.
Dan werd hij naar de statie gebracht met andere jongens om naar Sedan gevoerd te worden.
Op den Dendermondschensteenweg gekomen is hij de rangen gevlucht en is door den duitsch soldaat geschoten geweest op eenen afstand van 10 meters, hij was op den slag dood.
Om 2 ure werd zijn lijk naar mijn woning overgebracht.
Arséne Vandevelde en priester Goethals, die geloof ik, in Denderleeuw woont, hebben gezien dat mijnen zoon geschoten geweest is.
Ik kan u niet zeggen aan welk regiment den duitscher behoorde die mijn zoon omver geschoten heeft.
Ik bezit eenen brief eigenhandig door mijnen zoon geschreven zeven dagen vóór zijnen dood en ik zal hem u doen geworden.”

Verklaring van Arsène Van de Velde afgelegd op 7 februari 1922 voor de onderzoeksrechter Pardoen te Dendermonde:

“Al wat ik van de zaak weet is het volgende: den 11 augustus 1918 bevond ik mij op den Dendermondschen steenweg te Aalst, als wanneer de duitschers opgeeischte mannen naar de statie leidden om ze naar Sedan te voeren. Al opeens zag ik Frans Van Cleemput uit de rangen vluchten en een duitsche soldaat schoot naar hem op eenen afstand van 10 meters en trof hem in den rug.
Cleemput viel ten gronde en was op den slag dood.
Niemand mocht bij het lijk van dien persoon komen en misschien ¾ uurs nadien hebben personen van Aalst het lijk naar zijn ouders huis gebracht.
Ik kan u niet zeggen of Cleemput aan de duitschers verraden is geweest, toen deze hem zijn komen aanhouden.”

E.H. Goethals, onderpastoor in Denderleeuw, werd eveneens door de onderzoeksrechter opgeroepen om op 7 februari 1922 te verschijnen. De politiecommissaris van Denderleeuw deelde echter mee dat Goethals zich niet kon verplaatsen wegens een dodelijke ziekte.

Verklaring van Petrus Van Nuffel afgelegd op 28 februari 1925 voor de onderzoeksrechter L.Van Winkel te Dendermonde:

“Ik herinner mij thans niet meer dat Sanguinetto op 11 augustus 1918 plaatskommandant was te Aalst, maar de datum van het in bedieningtreden en vertrek van Sanguinetto, die ik vroeger heb opgegeven zijn voorzeker juist.
Over twee, drie jaar immers herinnerde ik mij beter dan nu de feiten gedurende den oorlog voorgevallen.
Ik kan verzekeren dat Sanguinetto werkelijk bevel heeft opgegeven de mannen op te eischen.
Ik weet niet dat Sanguinetto gedreigd heeft diegenen die zouden trachten te ontvluchten dood te schieten, noch dat hij een order in dien zin zou uitgevaardigd hebben. Wel weet ik dat de soldaten bevel gekregen hadden, ik weet niet van welke overheid, te schieten op den eersten opgeëischten, die zou trachten te ontvluchten.
De soldaten zelven vertelden zulks aan de opgeëischten.”